دستگاه های سنجش سلامت, سلامت بدن

آشنایی با نبض شمار و موارد استفاده آن

نبض شمار

اندازه گیری نبض

نبض هر فرد در واقع همان ضربان قلب است که گاها پزشکان و متخصصان نبض را همان ضربان قلب می نامند . اگر بخواهیم تعریف ساده ای از نبض بیان کنیم آن را بدین صورت تعریف می کنیم : نبض یعنی تعداد دفعات ضربان قلب هر شخص در هر دقیقه که واحد آن bpm است. اما در این مورد می توان به ریتم و قدرت ضربان قلب و همچنین وضعیت رگها نیز اشاره کرد. تغییر در ضربان قلب یا ریتم آن و یا ضعیف بودن نبض ممکن است در اثر بیماریهای قلبی یا مشکلات دیگری ایجاد شود.

همانطور که می دانید وظیفه اصلی قلب این است که خون را در سراسر بدن پمپاژ می کند و فرد می تواند در محل برخی از رگهای خونی نزدیک به سطح پوست مانند مچ دست ، گردن یا بازو ، ضربان قلب را احساس کنید. شمارش ضربان نبض یک روش ساده برای تشخیص سرعت ضربان قلب شماست.

پزشکان معمولا هنگام معاینه بدنی یا در مواقع ضروری نبض شما را بررسی می کنند. اما شما خودتان هم به راحتی می توانید این کار را در خانه انجام دهید. می توانید نبض خود را صبح، دقیقا بعد از بیدار شدن از خواب بررسی کنید که به این حالت نبض استراحت گفته می شود.

هر فرد می تواند با شمارش ضربان ها در یک بازه زمانی مشخص ( حداقل ۱۵ تا ۲۰ ثانیه ) و ضرب این تعداد ، ضربان نبض خود را بررسی کند . پس از آن تعداد ضربان ها در هر دقیقه به دست آید. نبض شما در هر دقیقه تغییر می کند. نبض بدن انسان هنگامی که  ورزش می کند ، تب می کند یا دچار استرس می شود سریعتر خواهد شد ؛ این در حالی است که هنگام استراحت کندتر خواهد شد.

 

ابزار های سنجش سلامت

ابزار های سنجش سلامت به شما کمک می کنند تا تصمیمات خوبی در رابطه با سلامت خود بگیرید یا برای بهبود سلامت خود اقدامی انجام دهید.

همچنین این ابزارها برای کمک به افراد در تشخیص خطرات مرتبط با سلامتی ، وزن ایده آل ، ضربان قلب و موارد دیگر طراحی شده اند.

دلایل سنجش نبض چیست ؟ 

نبض به دلایل زیر باید بررسی شود:

  • بررسی عملکرد صحیح قلب : در شرایط اضطراری ، بررسی ضربان نبض می تواند کمک کند تا فرد متوجه این موضوع شود که عملکرد پمپاژ خون به داخل قلب به چه صورت است .
  • سنجش نبض می تواند به تشخیص ضربان قلب نامنظم یا سریع (تپش قلب)، سرگیجه ، غش ، درد قفسه سینه یا تنگی نفس کمک کند.
  • اگر بخواهید جریان خون را پس از آسیب دیدگی یا احتمال وجود انسداد رگها بررسی کنید.
  • اگر لازم باشد داروها یا بیماری هایی را که باعث ضربان قلب کند می شوند بررسی کنید مانند دیگوکسین یا بتا بلاکرها (مانند آتنولول یا پروپرانولول)، پزشک ممکن است از شما بخواهد هر روز نبض خود را چک کنید.
  • اگر بخواهید میزان سلامت و تناسب اندام خود را بررسی کنید. بررسی تعداد نبض در حالت استراحت ، حین ورزش یا بلافاصله پس از ورزش سنگین می تواند اطلاعات مهمی در مورد سطح کلی تناسب اندامتان به شما بدهد.

نحوه آمادگی و سنجش ضربان نبض

برای بررسی نبضتان تنها به یک ساعت مجهز به ثانیه شمار یا کرنومتر دیجیتالی نیاز دارید. هنگامی که یاد گرفتید نبض خود را اندازه بگیرید یک مکان آرام پیدا کنید  جایی که بتوانید در آنجا بنشینید و حواس شما پرت نشود.

شما می توانید ضربان نبض خود را در هرجایی که رگهای خونی به پوست نزدیک ترند مانند مچ دست ، گردن ، ناحیه شقیقه ، کشاله ران ، پشت زانو یا بالای پا اندازه گیری کنید.

ضمن این که سنجش نبض را می توانید به راحتی از قسمت مچ دست  زیر انگشت شست بررسی کنید: 

  • به آرامی ۲ انگشت دست دیگر خود را روی رگ این قسمت قرار دهید.
  • از انگشت شست استفاده نکنید زیرا نبض خاص خود را دارد که ممکن است آن را احساس کنید.
  • تعداد ضربانتان نبض را به مدت ۳۰ ثانیه بشمارید. سپس نتیجه را دو برابر کنید تا تعداد ضربان در دقیقه را بدست آورید.

همچنین می توانید نبض خود را در قسمت شریان کاروتید بررسی کنید. این بخش در گردن شما دو طرف نای شما قرار دارد اما هنگام چک کردن نبض خود در این ناحیه مراقب باشید ؛ به خصوص اگر سن شما بیشتر از ۶۵ سال است زیرا اگر این ناحیه را خیلی فشار دهید ممکن است دچار سرگیجه شوید .

همچنین شما می توانید یک نبض شمار الکترونیکی خریداری کنید تا به طور خودکار نبضتان را در نواحی انگشت ، مچ دست یا سینه اندازه بگیرد. لازم به ذکر است چنانچه در اندازه گیری نبض خود مشکلی دارید یا هنگام ورزش می خواهید آن را اندازه گیری کنید، این دستگاه ها مفید هستند.

عوارض سنجش نبض 

بررسی نبض عوارضی ایجاد نمی کند. اما توصیه می شود هنگام چک کردن نبض در ناحیه گردن خود مراقب باشید ، به خصوص اگر سن شما بیشتر از ۶۵ سال باشد ممکن است دچار سرگیجه شوید.

در صورت مشاهده علائم زیر حتما با پزشک تماس بگیرید:

  • ضربان قلب نامنظم یا سریع (تپش قلب). تپش قلب می تواند به صورت مستمر یا اپیزودیک باشد.
  • درد قفسه سینه
  • سرگیجه
  • غش کردن
  • سبکی سر
  • تنگی نفس

در صورتی که ضربان قلب شما تند است یا تعداد ضربان زیادی دارید ، یا اگر رگ خونی تان که از طریق آن نبض خود را چک می کنید احساس سفت شدن دارد با پزشک خود صحبت کنید.

 

ضربان قلب در حالت استراحت طبیعی

نمودار زیر محدوده طبیعی ضربان قلب در حالت استراحت ( ضربان نبض پس از ۱۰ دقیقه استراحت ) را با توجه به سن در هر دقیقه نشان می دهد. لازم به ذکر است بسیاری از موارد می تواند باعث تغییر در ضربان قلب شما شود : از جمله سن، سطح فعالیت و زمان روز.

ضربان نبض در هر دقیقه (bpm) سن یا سطح فعالیت
۱۰۰ – ۱۶۰ نوزادان تا ۱ سال
۷۰ – ۱۲۰ کودکان ۱ تا ۱۰ ساله
۶۰ – ۱۰۰ نوجوانان ۱۱ تا ۱۷ ساله
۶۰ – ۱۰۰ بزرگسالان
۴۰ – ۶۰ ورزشکاران

 

نبض شما معمولاً دارای ریتمی ثابت یا منظم است. به طور معمول وقتی نفسهای عمیق می کشید ضربان قلب شما کمی سریعتر می شود. شما می توانید با تغییر الگوی تنفس هنگام گرفتن نبض این تغییر در ضربان نبض خود را بررسی کنید.

بسیاری از عوامل می توانند ضربان نبض شما را تغییر دهند. هر نتیجه غیرطبیعی که ممکن است مربوط به علائم و سلامت گذشته شما باشد و باعث تغییر سنجش ضربان نبض شود توسط پزشکان متخصص قابل بررسی می باشد لذا پیشنهاد می شود حتما در این مواقع به پزشک مراجعه کنید.

 

نبض تند

ضربان قلب سریع ممکن است به دلیل موارد زیر ایجاد شود :

 

  • فعالیت یا ورزش
  • کم خونی
  • برخی از داروها مانند داروهای ضد احتقان و سایر داروهایی که برای درمان آسم استفاده می شوند.
  • تب
  • برخی از بیماری های قلبی
  • غده تیروئید بیش فعال (پرکاری تیروئید) 
  • مصرف محرک هایی مانند کافئین ، آمفتامین ، قرص های رژیمی و سیگار.
  • نوشیدن الکل.
  • استرس و فشار.

نبض آهسته

ضربان قلب آرام در حالت استراحت ممکن است به دلیل موارد زیر ایجاد شود:

  • برخی از انواع بیماری های قلبی ومصرف دارو برای درمان بیماری های قلبی.
  • غده تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید).

 

نبض ضعیف

نبض ضعیف ممکن است به دلیل موارد زیر ایجاد شود:

  • وجود لخته خون در بازو یا پای شما.
  • بیماری های عروق خونی.
  • بیماری قلبی و نارسایی قلبی.